Anatomia stawu kolanowego – układ więzadłowy i mięśniowy

Jacek Suchanowski Staw kolanowy

anatomia stawu kolanowego

   Anatomia stawu kolanowego – układ więzadłowy

Więzadła stawu kolanowego dzielimy na więzadła zewnętrzne i wewnętrzne. Do więzadeł zewnętrznych stawu kolanowego zaliczamy: więzadło rzepki, troczki rzepki, więzadło poboczne strzałkowe, więzadło poboczne piszczelowe oraz więzadło podkolanowe.

 

anatomia stawu kolanowego

Fig.1. Więzadła stawu kolanowego

[http://pfs.com.pl/przepisy/kontuzje-i-urazy/kontuzje-kolana.html]

Więzadło rzepki jest składową ścięgna mięśnia czworogłowego uda. Jest to silne więzadło mające swój przyczep początkowy na powierzchni przedniej rzepki oraz jej dolnego brzegu. Kończy się na guzowatości piszczeli. Troczki rzepki zbudowane są ze ścięgien głowy przyśrodkowej i głowy bocznej mięśnia czworogłowego uda. Biegnąc do kłykci kości piszczelowej tworzą troczek rzepki przyśrodkowy oraz troczek rzepki boczny. Więzadło poboczne strzałkowe jest jednym z dwóch więzadeł pobocznych. Swój początek bierze na nadkłykciu bocznym kości udowej, a kończy się na głowie strzałki. Więzadło poboczne piszczelowe, które jest drugim obok więzadła pobocznego strzałkowego więzadłem pobocznym. Rozpoczyna się na nadkłykciu przyśrodkowym kości udowej biegnie ku brzegowi podpanawkowemu i kończy się na kości piszczelowej. Więzadło to zrasta się z łąkotką przyśrodkową oraz torebką stawową Więzadło podkolanowe skośne oraz więzadło podkolanowe łukowate, które silnie wzmacniają torebkę stawową, mają swój początek na kłykciu bocznym kości udowej. Biegną ku dołowi i wnikają w torebkę stawową oraz powięź mięśnia podkolanowego.

Do więzadeł wewnętrznych stawu kolanowego zaliczamy: więzadło krzyżowe tylne, więzadło krzyżowe przednie [Fig.2.] oraz więzadło poprzeczne kolana.

Więzadło krzyżowe tylne jest mocnym, krótkim pasmem. Zaczyna się na powierzchni wewnętrznej kłykcia przyśrodkowego kości udowej, a kończy przyczepem w polu międzykłykciowym tylnym kości piszczelowej.

 anatomia stawu kolanowego

Fig.2. Więzadło krzyżowe przednie wewnątrz stawu

[http://www.carolina.pl/pacjent/247-uszkodzenie_wiezadla_krzyzowego_przedniego.html]

Więzadło krzyżowe przednie bierze swój początek na powierzchni wewnętrznej kłykcia bocznego kości udowej, biegnie skośnie w dół i przyśrodkowo, kończąc się w polu międzyłykciowym przednim kości piszczelowej. Więzadło poprzeczne kolana jest bardzo cienkim pasmem, łączącym ze sobą obie łąkotki

             Anatomia stawu kolanowego – układ mięśniowy

 Mięśnie pełnią funkcję stabilizatorów czynnych w stawie kolanowym. Wraz z powierzchniami stawowymi oraz więzadłami, dzięki swej pracy zapewniają prawidłową kinematykę stawu. Na staw kolanowy oddziałują mięśnie uda i goleni. Oddziaływające na staw kolanowy mięśnie uda możemy podzielić na trzy grupy:
  • Grupa przednia, czyli prostowniki, do której należą: mięsień czworogłowy uda, mięsień krawiecki oraz mięsień stawowy kolana.
  • Grupa przyśrodkowa, czyli przywodziciele, do której należy: mięsień smukły
  • Grupa tylna, czyli zginacze, do której należą: mięsień dwugłowy uda, mięsień półbłoniasty oraz mięsień półścięgnisty

Na ruchy stawu kolanowego mają również wpływ mięśnie tylnej części goleni. Zaliczamy do nich: mięsień brzuchaty łydki, płaszczkowaty oraz  podkolanowy.

 

GRUPA PRZEDNIA

Mięsień czworogłowy uda [Fig.3] jest  najsilniejszym prostownikiem stawu kolanowego. Dzieli się na cztery głowy: głowę przednią, czyli dwustawowy mięsień prosty uda, głowę boczną, czyli mięsień obszerny boczny, głowę pośrednią, czyli mięsień obszerny pośredni oraz głowę przyśrodkową, czyli mięsień obszerny przyśrodkowy. Swój przyczep końcowy, czyli wspólne ścięgno mięśnia, znajduję na guzowatości piszczeli będące przedłużeniem więzadła rzepki.

 anatomia stawu kolanowego

Fig.3. Mięsień czworogłowy uda (1 – mięsień obszerny pośredni, 2 – mięsień prosty uda, 3 – mięsień obszerny boczny, 4 – mięsień obszerny przyśrodkowy)

[http://www.menshealth.pl/fitness/Trening-silowy-cwiczenia-na-uda-cz-1-3544.html]

 

Mięsień obszerny pośredni jest przykryty przez pozostałe głowy. Przyczepiony jest na powierzchni przedniej i bocznej trzonu kości udowej. Mięsień kieruje się ku dołowi i podobnie jak mięsień obszerny boczny przechodzi tuż nad rzepką we wspólne ścięgno końcowe.

Mięsień prosty uda jest wrzecionowatym, dwustawowym mięśniem. Swój rozdwojony początek przyczepiony jest do kolca biodrowego przedniego dolnego (odnoga przednia) oraz do górnego brzegu panewki stawu biodrowego (odnoga tylna). Mięsień biegnie ku dołowi przechodząc we wspólne ścięgno końcowe.

Mięsień obszerny boczny jest najsilniejszą głową mięsnie czworogłowego. Przyczep początkowy posiada na powierzchni bocznej krętarza większego, kresie międzykrętarzowej oraz wardze bocznej kresy chropawej kości udowej. Mięsień schodzi przyśrodkowo ku dołowi przechodząc we wspólne ścięgno końcowe tuż nad rzepką

Mięsień obszerny przyśrodkowy przyczepia się do kresy chropawe kości udowej. Biegnie łukowato w stronę boczną oraz ku dołowi dochodząc do wspólnego ścięgna końcowego.

anatomia stawu kolanowego

Fig.4. Mięsień krawiecki

[http://www.kulturystyka.pl/atlas/nogi.asp]

 

Mięsień krawiecki.[Fig.4] To dwustawowy mięsień, który jest najdłuższym ze wszystkich mięśni człowieka. W stawie kolanowym powoduje zgięcie oraz obrót goleni do wewnątrz. Przyczepiony jest do kolca biodrowego przedniego górnego. Biegnie skośnie w dół, esowato owijając przednią i przyśrodkową powierzchnie uda, kończy się przyśrodkowo od guzowatości piszczeli gdzie jego ścięgno zrośnięte jest ze ścięgnami mięśnia smukłego i półbłoniastego tworząc tzw. gęsią stopkę.

 

Mięsień stawowy kolana jest głęboką warstwą mięśnia obszernego pośredniego. Jego włókna sięgają górnej i przedniej powierzchni torebki stawu kolanowego.

 

GRUPA PRZYŚRODKOWA

Mięsień smukły w stawie kolanowym odpowiedzialny jest za czynność zgięcia oraz obracania na zewnątrz. Przyczepem początkowym mięśnia jest gałąź dolna kości łonowej i gałąź kości kulszowej. Biegnie on równolegle ku dołowi przyczepiając się poniżej guzowatości piszczeli. Współtworzy gęsią stopkę

GRUPA TYLNA

Mięsień półbłoniasty [Fig.5] znajduje się pod mięśniem półścięgnistym. Swój początek posiada na guzie kulszowym, a jego przyczep końcowy dzieli się na trzy odnogi. Pierwsza przyczepiona jest do kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej, druga przechodzi w więzadło podkolanowe skośne, natomiast trzecia przechodzi w powięź goleni. Jego funkcją w działaniu na staw kolanowy jest zginanie i obracanie do wewnątrz goleni.

 anatomia stawu kolanowego

Fig.5. Grupa tylna mięśni uda (1 – mięsień półbłoniasty, 2 – mięsień półścięgnisty, 3 – mięsień dwugłowy uda)

[http://www.menshealth.pl/fitness/Trening-silowy-cwiczenia-na-uda-cz-2-3548.html]

 

Mięsień półścięgnisty [Fig.5] posiada przyczep początkowy na powierzchni tylnej guza kulszowego. Swój koniec zlokalizowany ma poniżej guzowatości piszczeli, tworząc gęsią stopkę. Działając na staw kolanowy powoduje jego zgięcie, lecz tylko do 50 stopni oraz słaby ruch obrotowy do wewnątrz.

Mięsień dwugłowy uda [Fig.5} posiada dwie głowy (długą i krótką). Położony jest między guzem kulszowym, a kością strzałkową. Działając na staw kolanowy silnie zgina oraz supinuje. Przyczep początkowy głowy długiej mieści się na guzie kulszowym, mięsień biegnie ku dołowi i ograniczając dół podkolanowy łączy się z głową krótką. Głowa krótka przyczepiona jest do wargi bocznej kresy chropawej. Obie głowy przyczep końcowy posiadają na głowie strzał

MIĘŚNIE TYLNE CZĘŚCI GOLENI

Mięsień brzuchaty łydki posiada dwie głowy. Wraz z mięśniem płaszczkowatym tworzy mięsień trójgłowy łydki. Głowa boczna mięśnia bierze swój początek powyżej kłykcia bocznego kości udowej, głowa przyśrodkowa powyżej kłykcia przyśrodkowego kości udowej. Mięsnie przyczepione są do guza piętowego poprzez ścięgno, zwane ścięgnem Achillesa. Mięsień zgina staw kolanowy. Jego głowa boczna obraca do wewnątrz, a przyśrodkowa na zewnątrz.

Mięsień płaszczkowaty posiada swój przyczep początkowy na głowie i tylnej powierzchni kości strzałkowej oraz na kresie mięśnia płaszczkowatego i tylnej powierzchni kości piszczelowej. Mięsień przechodzi w ścięgno Achillesa posiadając przyczep końcowy na guzie piętowym.

Działając na staw kolanowy mięsień trójgłowy łydki współdziała z mięśniem podeszwowym, którego funkcją jest napinanie torebki stawowej kolana.

Mięsień podkolanowy jest położony pod mięśniem trójgłowym łydki. Jego przyczep początkowy to bruzda podkolanowa oraz torebka stawowa kolana. Jego przyczep końcowy stanowi tylnia powierzchnia kości piszczelowej. Do jego funkcji należy: chronienie torebki stawowej (wpuklenia do stawu) oraz rozpoczęcie zginania stawu kolanowego.