Uszkodzenie chrząstki stawowej stawu kolanowego

Jacek Suchanowski Staw kolanowy

Uszkodzenie chrząstki stawowej stawu kolanowegoUszkodzenie chrząstki stawowej stawu kolanowego to schorzenie powszechnie obecne u ludzi starszych (w procesie przebiegu zmian zwyrodnieniowych). U ludzi młodych, uszkodzenie chrząstki następują najczęściej w skutek jednorazowego urazu bądź poprzez sumowanie powtarzających się mikrourazów i przeciążeń. Urazowe uszkodzenie chrząstki stawowej stawu kolanowego zdarza się zazwyczaj w sportach, w których występuję dużo ryzyko bezpośredniego uderzenia w okolice kolana (sporty walki, hokej, piłka nożna). Ponadto zdarzają się również uszkodzenia chrząstki w wyniku źle wykonanej iniekcji dostawowej (preparaty sterydowe).

Chrząstka jest to tkanka łączna. Możemy wyróznić jej trzy rodzaje. Mianowcie:

  • Chrząstka szklista (stawowa) – gładka warstwa pokrywająca zakończenia kości, które tworzą staw,
  • Chrząstka włóknista (np. łąkotki)
  • Chrząstka sprężysta (buduje np. małżowine uszną)

Funkcją chrząstki stawowej stawu kolanowego jest umożliwianie odpowiedniego ślizgu kości względem siebie oraz absorpcja wstrząsów, które mogą w tym stawie dochodzić do obciążenia przywyższającego 65-krotność masy ciała. Podstawowym problemem dotyczącym chrząstki stawowej jest to, że jest ona pozbawiona unaczynienia, w skutek tego oddżywianie jej następuje jedynie poprzez płyn stawowy wytwarzany podczas aktywności ruchowej.

Wyróżniamy cztery stopnie uszkodzenia chrząstki stawowej (wg. skali Outerbridge’a):

  1. prawidłowa powierzchnia chrząstki, (lecz jest ona miękka),
  2. uszkodzena jest warstwa powierzchowna,
  3. uszkodzenia dochodzą do warstwy głębokiej, ale nie do kości,
  4. występują miejsca kości nie pokrytej chrząstką,

Uszkodzenie chrząstki nie powoduje charakterystycznych objawów, dlatego koniecznym jest wykonania badań dodatkowych takich jak RTG, czy MRI. Najlepszą jednak metodą stwierdzającą zaawansowanie schorzenia jest artroskopia diagnostyczna.

Leczenie zachowawcze:

W pierwszym etapie, bezpośrednio po uszkodzeniu, głównym celem leczenia zachowawczego jest zniwelowanie bólu i obrzęku W tym celu zalecane jest odciążenie kończyny, systematyczne schładzanie stawu oraz elewacja. Po wstępnym uporaniu się z powyższymi objawami, wprowadzane zostają charakterystyczne ćwiczenia rozciągające i wzmacniające, które na celu mają zapobieganiu zanikom mięśniowym oraz utrzymanie prawidłowych zakresów ruchu w stawie. Ćwiczenia powinny być dobrane na tyle starannie, aby nie obciążały uszkodzonych obszarów chrząstki.

W kolejnych etapach rehabilitacji wprowadzane zostają:

  • Ćwiczenia skierowane na odzyskanie funkcji stawu kolanowego
  • Jazda na rowerze stacjonarnym
  • Basen

 

Po odzyskaniu odpowiedniej siły mięśniowej możliwe jest wprowadzenie ćwiczeń plyometrycznych, biegów oraz specyficznych ćwiczeń dla danej dyscypliny sportowej.

Leczenie operacyjne:

Obecnie istnieje wiele metod leczenia chirurgicznego w celu naprawy, bądź regeneracji chrząstki. Wybierana jest ona w zależności od obszaru uszkodzenia, a przede wszystkim od jego głębokości

Metody leczenia operacyjnego:

Regeneracja

  • oczyszczenie wraz z wyrównaniem artroskopowym
  • nawiercenia

 

Naprawa

  • przeszczep wyhodowanej chrząstki pacjenta
  • przeszczep okostnej
  • przeszczep bloczka chrzęstno-kostnego z powierzchni nieobciążanej bądź od dawcy

 

Odpowiednia rehabilitacja jest również niezbędnym czynnikiem leczenia pooperacyjnego. W zależności od metody chirurgicznej dobierany jest indywidualny program ćwiczeń oraz zalecenia postępowania z operowaną kończyną. (obciążanie w przypadku regeneracji następuję – do granicy bólu – na drugi dzień od zabiegu, w przypadku naprawy chrząstki kończynę możemy obciążać dopiero po około sześciu tygodniach).

Zdjęcie:http://www.elitepodiatry.com/wp-content/uploads/2011/08/iStock_000013155162Small.jpg
Źródło: Basic Science of Articular Cartilage and Osteoarthritis, Clin Sports Med 24 (2005) 1– 12